Ἡ ὁδὸς Μητροπολίτου Ἠλείας Ἀντωνίου

 Ἡ ὁδὸς Μητροπολίτου Ἠλείας Ἀντωνίου

Τοῦ κ. Κων. Ἰω. Δάλκου, Φιλολόγου, ἐπιτ. Δ/ντοῦ τοῦ 3ου Λυκ. Αἰγάλεω

Ἀφορμὴ γιὰ τὸ παρὸν σημείωμα μοῦ ἔδωσε ἡ ἔρευνα τοῦ παρελθόντος φύλλου ποὺ ἀφοροῦσε τὸν ἐπικίνδυνο πυλῶνα τῆς ΔΕΗ παρὰ τὴν ὁδὸν Ἐδέσσης στὸ Λιούμη. Στὸν συνεργάτη σας ἐξέθεσαν τὸ πρόβλημά τους οἰκογένειες ποὺ διαμένουν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μητροπολίτου Ἠλείας Ἀντωνίου. Βεβαίως δὲν ἀμφιβάλλω γιὰ τὴν προφανῆ βασιμότητα τῶν διαμαρτυριῶν αὐτῶν, δικαιοῦμαι ὅμως νὰ ἔχω βάσιμες ἀντιρρήσεις ἐπὶ ὅσων «ἄκουσε», ὑποθέτω ἐκεῖ, ὁ συντάκτης σας καὶ μετέφερε σὲ ἄλλη στήλη τῆς ἐφημερίδας. Διότι, πλὴν τῶν ἄλλων, οἱ κατοικοῦντες ἐκεῖ παρεπονέθησαν ὅτι χρειάστηκαν χρόνια γιὰ νὰ συνηθίσουν τὴν νέα ὀνομασία τοῦ δρόμου τους!

Πράγματι λοιπὸν ἡ ὁδὸς Μητροπολίτου Ἠλείας Ἀντωνίου, πρὶν ἀσφαλῶς ἀπὸ τὴν τελευταία μεταπολίτευση, ἔφερε τὸ ὄνομα τῆς νήσου Ρόδου, μολονότι πλησίον της, στὸν Δῆμο Χαϊδαρίου, ὑπῆρχε, καὶ ὑπάρχει ἀκόμη, ὁμώνυμος δρόμος. Νομίζω ὅμως πὼς ἀγνοεῖ τὴν σχετικὴ διαδικασία καὶ εἶναι προφανῶς ἀνακριβὴς ἡ πληροφορία ὅτι «ὁ τότε (πότε;) δήμαρχος Αἰγάλεω – μὲ καταγωγὴ ἀπὸ τὴν ἐν λόγῳ περιοχή- (προφανῶς ἀπὸ τὴν Ἠλεία) εἶχε μιὰ ὑποχρέωση στὸν ἐκεῖ Μητροπολίτη…καὶ ἔτσι τοῦ ἔδωσε δρόμο μὲ τὸ ὄνομά του»!

Δὲν γνωρίζω βέβαια πότε καὶ τί ἐλέχθη στὸ Δημοτικὸ Συμβούλιο περὶ αὐτοῦ καὶ ὀφείλω ἐξ ἀρχῆς νὰ διευκρινίσω ὅτι τὸ ζήτημα θὰ μοῦ ἦταν παντελῶς ἀδιάφορο, ἂν δὲν ἀφοροῦσε τὴν τοπικὴ ἱστορία. Θὰ ἐκθέσω ὅμως σὲ γενικὲς γραμμὲς τὸ περιεχόμενο μιᾶς ὑποθετικῆς προσωπικῆς μου εἰσηγήσεως, ἂν εἶχα κληθῆ νὰ ὑποστηρίξω τὴν μετονομασία τοῦ δρόμου, δεδομένου μάλιστα ὅτι τὸ προϋπάρχον ὄνομα φαίνεται νὰ ἐδόθη χωρὶς ἰδιαίτερον λόγο καὶ σκεπτικό.

Ὁ μακαριστὸς λοιπὸν Μητροπολίτης Ἠλείας Ἀνώνιος Πολίτης ἐγεννήθη στὴν Σῦρο τὸ 1890. Μετὰ τὴν χειροτονία του ὑπηρέτησε ὡς στρατιωτικὸς ἱερέας ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι τοῦ 1922 στὸ Μακεδονικὸ μέτωπο καὶ στὴν ἐκστρατεία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀπεχώρησε τελευταῖος μαζὶ μὲ τὸν Ν. Πλαστήρα. Γιὰ τὴν δράση του ἐκεῖ εἶχε τιμηθῆ μὲ τὸ «χρυσοῦν ἀριστεῖον ἀνδρείας», τὸν «χρυσοῦν σταυρὸν τοῦ φοίνικος», τὸν «πολεμικὸν σταυρὸν» καὶ τὸ «μετάλλιον στρατιωτικῆς ἀξίας»! Τὸ 1922 ἐξελέγη μητροπολίτης Ἠλείας καὶ παρέμεινε στὴν Μητρόπολή του μέχρι τὸ 1945. Ὑπῆρξε ἕνας ἀπὸ τοὺς ἐπιφανέστερους ἱεράρχες τῆς ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας, εὐπαίδευτος, γλωσσομαθής, πολυγράφος, δραστήριος, ἀλλὰ καὶ ἁπλός, προσιτός, ἀνεπιτήδευτος, διαλλακτικός, εἰρηνικὸς καὶ ἰδιαιτέρως προσφιλὴς στὸ ποίμνιό του.

Ὁ σεπτὸς λοιπὸν αὐτὸς ἱεράρχης εἶχε προσχωρήσει στὴν Ἐθνικὴ Ἀντίσταση κατὰ τῶν Γερμανῶν ἀπὸ τοῦ 1943. Τὴν 25η Μαρτίου 1944 ἐδημοσίευσε στὴν ἡμερήσια ἐφημερίδα τοῦ Πύργου «Πατρὶς» φλογερὸ πατριωτικὸ ἄρθρο καὶ τὴν νύχτα μὲ χειροκίνητο ὄχημα τῶν ΣΠΑΠ διέφυγε πρὸς τὴν Ἀρχαία Ὀλυμπία, ὅπου ἀνεκηρύχθη ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀπελευθερωτικοῦ Μετώπου (ΕΑΜ) τῆς Πελοποννήσου. Μὲ τὴν ἰδιότητά του αὐτὴ ἀπηύθυνε τὶς ἡμέρες ἐκεῖνες στὸν Πελοποννησιακὸ κλῆρο καὶ λαὸ ἐπαναστατικὸ διάγγελμα, ποὺ ἐτοιχοκολλήθη μυστικὰ στοὺς δρόμους τοῦ Πύργου. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ἀκολούθησε τοὺς ἄνδρες τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως στὸ «βουνὸ» καὶ λίγο ἀργότερα ἐπὶ κεφαλῆς τῶν «ἐθνοσυμβούλων» τῆς Πελοποννήσου ἔλαβε μέρος στὸ «Ἐθνικὸ Συμβούλιο» τῶν Κορυσχάδων Εὐρυτανίας, ποὺ συνῆλθε στὶς 14 - 27 Μαΐου τοῦ 1944, μαζὶ μὲ τὸν ἐπίσης Μητροπολίτη, τὸν Κοζάνης Ἰωακεὶμ καὶ ἄλλους κληρικούς. Ὅταν ἔφθασε ἐκεῖ μετὰ ἀπὸ πολλὲς περιπέτειες στὴν θάλασσα καὶ τὴν στεριά, ὡρκίστηκε καί, σύμφωνα μὲ τὴν σχετικὴ ἔκδοση τὴς Κοινότητος Κορυσχάδων, «μὲ δάκρυα στὰ μάτια ἔβγαλε τὸν χρυσὸ σταυρό του καὶ τὸν δώρισε στὸν ἀγῶνα «μαζὶ μὲ τὴν ζωή του», ὅπως ἐδήλωσε». Ἀκολούθως ἐπέστρεψε στὴν Πελοπόννησο καὶ συνέχισε τὴν δράση του ἐναντίον τῶν κατακτητῶν περιοδεύοντας καὶ ἐμψυχώνοντας τὸν λαὸ μέχρι τὸ τέλος τῆς Κατοχῆς ὡς μέλος τῆς Διοικητικῆς Ἐπιτροπῆς Πελοποννήσου, ἡ ὁποία εἶχε ἕδρα τὴν ἰδιαιτέρα μου πατρίδα, τὰ Τρόπαια τῆς Γορτυνίας.

Παρεμπιπτόντως, ἐπειδὴ προβάλλονται συνήθως ἀρνητικὰ παραδείγματα, ἐνῶ τὰ θετικὰ κατὰ κανόνα λησμονοῦνται ἢ γιὰ γνωστοὺς λόγους ἀποσιωπῶνται, σημειώνω ἐδῶ ὅτι πλῆθος κληρικῶν ἔλαβαν μέρος τότε γενικῶς στὴν ἐθνικὴ ἀντίσταση καὶ πολλοὶ ἐθυσίασαν τὴν ζωή τους ἀκολουθῶντας τὴν ἐπ’ αὐτοῦ μακρὰ παράδοση τοῦ Ὀρθόδοξου κλήρου. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω ἀναφέρω λοιπὸν τοὺς μητροπολῖτες Χίου Ἰωακείμ, Χαλκίδος Γρηγόριο, Ἀττικῆς Ἰάκωβο, Σάμου καὶ Ἰκαρίας Εἰρηναῖο, Δημητριάδος Ἰωακείμ, Δρυϊνουπόλεως καὶ Κονίτσης Δημήτριο, Λαρίσης καὶ Ἐλασσόνος Καλλίνικο καὶ τὸν Μηθύμνης Διονύσιο. Ἂς ἐπανέλθουμε ὅμως στὸν Ἀντώνιο.

Τὸ 1945, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση καὶ ἐπὶ τῆς βραχυβίου Κυβερνήσεως τοῦ Παν. Κανελλόπουλου, φαίνεται ὄτι ἐπανῆλθε προσωρινῶς στὴν Μητρόπολή του, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὅμως ἀπεμακρύνθη καὶ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος γιὰ τοὺς ἐπίσης γνωστοὺς λόγους καὶ τὸν ἐπακολουθήσαντα ἐμφύλιο σπαραγμό. Ἐκτοτε, ὡς «πρώην Ἠλείας», ἐφησυχάζων διέμενε σὲ μικρὴ κατοικία ὲπὶ τῆς ὁδοῦ Θεμιστοκλέους 3 στὸ Αἰγάλεω, μέχρι τῆς κοιμήσεώς του τὸ ἔτος 1963. Τὸ σπίτι αὐτὸ δὲν ὑπάρχει πλέον, στὸν Δυτικὸ ὅμως τοῖχο τῆς πολυκατοικίας ποὺ ἱδρύθη στὴν θέση του ἔχει ἐντοιχισθῆ ἐνεπίγραφη πλάκα ποὺ μᾶς πληροφορεῖ ὅτι «Σ’ αὐτὸ τὸ χῶρο ἔζησε καὶ πέθανε ὁ Μητροπολίτης Ἠλείας Ἀντώνιος Πολίτης, Πρόεδρος ΕΑΜ Πελοποννήσου». Τὰ παράλογα ὅμως πάθη ποὺ ὁδηγοῦν τὸν τόπον αὐτὸν νὰ κατασπαράζῃ τὰ καλύτερά του παιδιὰ ἴσχυσαν τόσο, ὥστε ἡ μνήμη τοῦ μακαριστοῦ μητροπολίτου Ἀντωνίου νὰ ἀποκατασταθῇ πλήρως μόλις, νομίζω, τὸ 2000, κατόπιν πρωτοβουλίας τοῦ ἐπίσης μακαριστοῦ ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου!

Εἶναι ἑπομένως ἀδύνατον νὰ τοῦ «ἔχῃ κάποια ὑποχρέωση» (!) οἱοσδήποτε ἀπὸ τοὺς νεωτέρους δημάρχους τοῦ Αἰγάλεω, διότι, ὅταν ἐκεῖνος ἦταν Μητροπολίτης Ἠλείας, αὐτοὶ δὲν εἶχαν γεννηθῆ, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν χρόνο ποὺ διέμενε στὸ Αἰγάλεω φοροῦσαν κοντὰ παντελονάκια! Ὑποχρέωση μόνον εἶχε, καὶ ὀρθῶς ἔπραξε, ὁ Δῆμος Αἰγάλεω νὰ τιμήσῃ τὴν ἱστορία τοῦ ἡρωικοῦ ἱεράρχη. Μαθητὴς τότε τοῦ Γυμνασίου, στὴν δεκαετία τοῦ 1950, τὸν ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐγὼ νὰ χοροστατῇ μεγαλοπρεπὴς στὴν ἐκκλησία τοῦ Ἐσταυρωμένου καὶ νὰ ψάλλῃ μὲ ὑπέροχη φωνὴ ὑψιφώνου, διότι, σὺν τοῖς ἄλλοις ὁ μακαριστὸς Ἀντώνιος ἦταν καὶ σπουδαῖος μουσικός. Εἶναι λοιπὸν φανερὸν ὅτι τὸ ὄνειρό του δὲν θὰ ἦταν νὰ γίνῃ ἔνας ἀσήμαντος δρόμος δίπλα σὲ κάποιον ἐνοχλητικὸν πυλῶνα τῆς ΔΕΗ στὸ Αἰγάλεω. Ἐξ ἄλλου ἤδη ἡ προτομή του ὑπάρχει πρὸ τῆς Μητροπόλεως στὴν γενέτειρά του νῆσο τῆς Σύρου, ἐνῶ στὸν Πύργο τῆς Ἠλείας ὄχι μόνον ὁδός, ἀλλὰ καὶ τὸ μνημεῖο τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως στὸν λόφο τοῦ Ἐπαρχείου ἔχει ἀφιερωθῆ σ’ αὐτόν.

Καὶ στὸ Αἰγάλεω ὅμως, ὅπως πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὴν σχετικὴ ἱστοσελίδα, σὲ αἴθουσα τοῦ «Ἱστορικοῦ καὶ Λαογραφικοῦ Οἰκομουσείου», τὸ ὁποῖο λέγεται ὅτι θὰ ἐγκαινιασθῇ προσεχῶς χάρις στὶς προσπάθειες καὶ τὶς συλλογὲς τοῦ ἐκλεκτοῦ συμπολίτη μας κ. Γιάννη Περράκη, θὰ ἐκτίθενται καὶ προσωπικὰ ἀντικείμενα καὶ γραπτὰ τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτου Ἠλείας κυροῦ Ἀντωνίου Πολίτου.

Ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι οἱ γραμμὲς αὐτὲς θὰ συντελέσουν, ὥστε ὄχι μόνον νὰ «συνηθίσουν», ἀλλὰ νὰ ἐκτιμήσουν καὶ νὰ ἐπικροτήσουν οἱ συμπολῖτες μας στὸ Λιούμη τὴν ἤδη ἀπὸ μακροῦ μετονομασία τοῦ δρόμου τους ποὺ δὲν εἶναι ἡ μοναδικὴ βέβαια στὴν περιοχή. Προσωπικῶς πάντως πιστεύω ὅτι οἱ μετονομασίες δρόμων καὶ πλατειῶν πρέπει νὰ γίνωνται μὲ πολλὴν περίσκεψη καὶ φειδώ, ὄχι μόνον γιὰ λόγους πρακτικούς, ἀλλὰ καὶ τοπικῆς ἱστορίας. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἕνα ἄλλο ζήτημα.

Κλείνοντας τὸ παρὸν πρόχειρο σημείωμα ἐπωφελοῦμαι ἀπὸ τὴν δημοσίευση, κατὰ περίεργη σύμπτωση, φωτοτυπίας παλαιοῦ φύλλου (20/1/1934) τῆς ἐφημερίδος τοῦ Πύργου «Πατρίς», γιὰ νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς ὡς πρὸς τὴν περιλαμβανόμενη ἐκεῖ εἴδηση ἱδρύσεως τῆς Κοινότητος Αἰγάλεω: Σὲ παλαιότερο σημείωμα (7/1/2009) εἶχα ἐπισημάνει ὅτι, λόγῳ ἀγνοίας ἢ κακῆς πληροφορήσεως τοῦ συντάξαντος τότε τὸ σχετικὸ Προεδρικὸ Διάταγμα, δὲν εἶχε παρεμβληθῆ κόμμα μεταξὺ τῶν συνοικισμῶν «Κτῆμα Ἀλεξάνδρου» καὶ «Λιούμη», μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φέρωνται ὡς ἕνας μόνον συνοικισμὸς μὲ τὸ ὄνομα κάποιου ἀνυπάρκτου «Ἀλεξάνδρου Λιούμη». Ἡ πλάνη αὐτὴ ἔχει μεταφερθῆ δυστυχῶς καὶ στὴν ἐπίσημη ἔκδοση τοῦ Δήμου μας «Ἀπὸ τὶς Νέες Κυδωνίες στὸ Αἰγάλεω».

Στὸ διάταγμα ἐκεῖνο ἔχουν παρεισφρήσει καὶ ἄλλα, ὄχι λιγώτερο σημαντικά, σφάλματα, ὅπως ἡ ἀναγραφὴ ἑνὸς συνοικισμοῦ μὲ τὸ ὄνομα «Νέαι Φώκαιαι»! Πρόκειται προφανῶς γιὰ τὸν συνοικισμὸ «Νέα Φώκαια», ἡ ὁποία τότε προσετέθη στὴν Κοινότητα Αἰγάλεω καὶ ἀργότερα συναπετέλεσε μὲ ἄλλους συνοικισμοὺς τὴν Κοινότητα καὶ ἀκολούθως τὸν Δῆμο Χαϊδαρίου. Ὑποθέτω ὅτι στὸν νοῦ τοῦ συντάξαντος τὸ Διάταγμα ἐλειτούργησε κάποιος συμφυρμὸς πρὸς τὸν συνοικισμὸ «Νέαι Κυδωνίαι», ὁ ὁποῖος ἀναγράφεται ἐπίσης ἐσφαλμένως μόνον ὡς «Κυδωνίαι»!

Τὰ σφάλματα αὐτὰ ἀναπαράγει μοιραίως καὶ ἡ «Πατρίς», ἡ ὁποία ὅμως, γιὰ νὰ μὴν ὑστερήσῃ, ἐφρόντισε περιέργως νὰ προικίσῃ τὴν Κοινότητα Αἰγάλεω μὲ ἕναν ἐπὶ πλέον συνοικισμό, δηλαδὴ τὸ Π. Περιστέρι, τὸ ὁποῖο προφανῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ διάταγμα, ἀνήκει στὸν Δῆμο Περιστερίου!

Ὁ καθένας λοιπὸν ἀντιλαμβάνεται πόση προσοχὴ δυστυχῶς ἀπαιτεῖται στὴν χρήση τῶν πληροφοριῶν καὶ στὴν ἀποτίμηση τῆς ἀξιοπιστίας δημοσιευμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπισήμων ἀκόμη πηγῶν.

Τὸ παρὸν ἐδημοσιεύθη τὴν 4η Νοεμβρίου 2009 στὴν ἑβδομαδιαία τοπικὴ ἐφημερίδα τοῦ Αἰγάλεω «Ἡ Πόλη μας».